Doğum Kontrol Yöntemleri

warning: Creating default object from empty value in /home/nasihat/domains/nasihat.org/public_html/saglik/modules/taxonomy/taxonomy.pages.inc on line 33.

Deri altı çubuk (deri altı implantı) nedir?

İmplanon, deri altına yerleştirilen ve 3 yıl süre ile yüksek oranda doğum kontrolü sağlayan bir çubuktur. 4 cm uzunluğunda ve 0,2 cm çapındadır.

Eğitim almış hekim veya hemşire tarafından basit bir yöntemle üst kola yerleştirilir.

Nasıl Korur?

Kadının yumurtalıklarında yumurta hücresinin gelişip atılmasını engeller.

Rahim ağzındaki salgıyı koyulaştırarak erkek tohum hücrelerinin rahim içine girmesini engeller.

Rahim iç tabakasını incelterek gebelik ürününün yerleşmesini engeller.

Olumlu Yönleri Nelerdir?

Gebelikten koruyucu etkisi en yüksek yöntemdir.

Kullanılması kolaydır. (3 yılda sadece 1 kez uygulanması yeterlidir)

Menarştan menopoza dek her yaşta güvenle kullanılabilir.

Hatırlamayı gerektirmez.

Cinsel ilişkiden bağımsızdır.

Östrojene bağlı yan etki olmaz.

Çıkarılınca doğurganlık 3 ay içinde geri döner.

Anne sütünün kalitesini ve miktarını etkilemez.

Olumsuz Yönleri Nelerdir?

Deri altı kapsülleri nasıl uygulanır?

Kolun iç kısmına yerleştirilen ve kibrit çöpü büyüklüğünde silikon çubuklardır.
Kadında doğal olarak bulunan kadınlık hormonlarından yalnızca birini (progesteron) içerir.
Yumurtlama ve döllenmeyi önler.
Türüne göre üç ya da beş yıl boyunca gebelikten korur.
Çok etkilidir.
Gebelik şüphesi olmayan herhangi bir günde, tercihen adetin ilk yedi günü içinde uygulanır.
Adet kanaması miktarında azalma, ara kanamalar ve lekelenmeye neden olabilir. Deri Altı Kapsülleri
Anne sütünü etkilemediği için emziren kadınlar da kullanabilir.
Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan (HIV/AIDS, hepatit-B, frengi, bel soğukluğu, klamidya gibi) korumaz.

İmplanon (deri altı implantı) nedir? Nasıl uygulanır?

Ülkemizde İmplanon ticari adı ile piyasaya sürülen yeni bir cilt altı implant ise yalnız tek bir çubuk ile üç yıl süreyle koruma sağlamaktadır.

İmplanon (deri altına implant) nasıl gebelikten korur?
Cilt altına yerleştirilen implant progesteron hormonu salgılayarak gebeliğe karşı koruma sağlar. Progesteron yumurtlamayı engellemesinin yanısıra rahim ağzı salgısının yapısını değiştirerek spermin rahim içinde ilerlemesini bozar.

Ayrıca rahim iç zarının incelmesini sağlayarak döllenmiş yumurtanın burada tutunmasının önüne geçer. Yumurtlamayı engelleme yeteneği estrogen ve progesteron içeren doğum kontrol haplarına göre daha düşüktür.

Norplant (deri altı implantı) nedir? Nasıl gebeliği önler?

Norplant, hormon içeren altı adet küçük kapsüllerin deri altına yerleştirilmesi ile gebelikten korunmayı sağlayan "cilt altı implant yöntemi"dir. (Yandaki resimde cilt altına yerleştirilen kapsüller izlenmektedir).

Norplant (deri altına implant) nasıl gebeliği önler?
Cilt altına yerleştirilen altı adet kapsülden her gün belirli miktarda progesteron hormonu salgılanmakta ve bu şekilde yumurtlama engellenmektedir.

Salınan progesteron hormonu, beynin hipofiz bezinden salgılanan ve yumurtlamayı sağlayan Luteinizan Hormonu (LH’yı) baskılayarak etki eder. Ayrıca rahim içi dokusunu inceltir ve rahim ağzı mukusu kalınlaştırarak spermlerin içeriye geçişini engeller.

Deri altı implantları nasıl takılır?

Gebelikten korunma yöntemlerinden biri olan ve çok yaygın olmasada yinede tercih meselesi olarak kullanılan deri altı çubukları hakkında merak etitğiniz bilgileri sizlere aktarıyoruz. Deri altı implantı nasıl ve kimlere takılır. Koruma düzeyi nedir ve daha birçok kafanıza takılan soruların yanıtlarını bu makalemiz de bulabilirsiniz.

Cilt altına yerleştirilen hormon içeren küçük çubuklardır. cilt altına yerleştirilen çubuklardan her gün belirli miktarda hormon salgılanmakta ve bu sayede yumurtlama engellenmektedir.

Yerleştirilmesi ve çıkartılması küçük bir cerrahi operasyonla olmaktadır. Etkinliği oldukça fazladır. Kullanılan markaya göre koruma süresi 3 -5 yıl arasında değişebilir. (Norplant 5 yıl boyunca koruma sağlar, implanon 3 yıl boyunca koruma sağlar)

Deri Altı Kapsülleriyle Doğum Kontrolü Nasıl Yapılır?

Doğum kontrol yöntemlerinden biri olan deri altı kapsülleri kol derisinin altına lokal anestezi ile yerleştirilen hormon içeren küçük çubuklardır.

Doğum kontrol yöntemlerinden biri olan deri altı kapsülleri kol derisinin altına lokal anestezi ile yerleştirilen hormon içeren küçük çubuklardır. Her gün belirli miktarda hormon yüklemesi yapan kapsüller yumurtlamayı ve rahim bölgesinde salgılanmayı azaltarak spermin yumurta içerisine girmesini engelleyerek 3-5 yıl arasında gebelik ihtimalini en aza indirger. Deri altı kapsüllerinin yerleştirilmesi birkaç dakika sürer ve dikiş gerektirmez bu yüzden herhangi bir ağrı hissetmeksizin gündelik hayatınıza devam edebilirsiniz. Deri altı kapsülleri için en iyi zaman adetin 5. veya 7. günüdür, takıldıktan hemen sonra etkisini göstermeye başladığı için diğer korunma yöntemlerine göre daha çok tercih edilmektedir.

Norplant nedir? Nasıl yapılır?

Norplant nedir ?

Kadınlık hormonlarından birini (progesteron) içeren ince ve yumuşak 6 kapsüldür. Cilt altına yerleştirilir. Cerrahi uygulama gerektirir.Yol açtığı adet düzensizlikleri nedeniyle tercih edilen bir yöntem değildir.Halk arasında "deri altı kapsülleri" olarak da isimlendirilmektedir.

Koruma mekanizması nedir?

Rahim ağzındaki salgıyı koyulaştırarak sperm hücrelerinin rahmin içine geçmesini önler.
Kadının yumurtalıklarından yumurta hücresinin gelişip atılmasını engeller.

Deri Altı Kapsüller Nasıl Takılır?

Cilt altı kapsülleri etkili, uzun süreli ve geri dönüşümlü bir doğum kontrol yöntemidir. Yapay hormon içeren yumuşak silikondan yapılmış altı ince ve esnek kapsül kadının üst kolunun iç kısmında derinin hemen altında küçük cerrahi bir girişimle yerleştirilir ve vücuda yavaş yavaş hormon salgılar. İçinde prefesteron hormonu ovülasyonu (yumurtlama) baskılayarak ve servikal mukusu, sperm geçişini engelleyecek biçimde kalınlaştırıp azaltarak gebeliği önler. En etkili doğum kontrol yöntemlerinden biridir. Karaciğer hastalığı damarda pıhtılaşması olanlarda meme kanserinde kullanılmaz.

Deri altı kapsülleri ( Norplant) doğal kadınlık hormonu olan progesteronun sentetik formunu içeren deri altına yerleştirildikten sonra yavaş salınan ilaçlardır. Kadının daha az kullandığı kolunun üst iç kısmın deri altına altı adet olarak yerleştirilirler.Gebelikten koruyuculuğu %98.8'dir.Uygulandıktan sonra beş yıl süre ile etkilidir. Emzirmeyi etkilemez. Emziren anneler de kullanabilir.

Tüplerin bağlanması (Tüp Ligasyon)

Bir kadında hamilelik oluşabilmesi için erkekten gelen sperm ile kadından gelen yumurtanın fallop tüplerinde biraraya gelmesi ve sperminyumurtayı döllemesi gerekir. Herhangi bir nedenle (enfeksiyon, ameliyat) tüplerde meydana gelen hasarlanma ve tıkanıklık kısırlığa neden olur. Benzer şekilde tüplerin geçirgenliğinin bilinçli olarak engellenmesi ise bir doğum kontrol yöntemidir ve cerrahi sterilizasyon olarak adlandırılır. Bu şekilde sperm yumurtaya ulaşamaz ve onu dölleyemez.

Tüp ligasyonu ya da tüplerin bağlanması kalıcı doğum kontrol yöntemlerinden olarak kabul edilir. Daha sonra çocuk isteği ortaya çıkrsa tüplerin yeniden açılması her zaman mümkün olmaya bilir. Tüp ligasyonuna karar verirken bu durumun mutlaka göz önüne alınması gereklidir.

Kimler için uygundur?

Takvim yöntemi ile korunma (Ritim metodu)

Tüm hesaplamalar yapılırken adet kanamasının başladığı gün esas alınır. Kanamanın bittiği günün hiçbir önemi yoktur.

Dünya sağlık örgütü takvim yöntemini kadının adet dönemi süresince gebe kalma olasılığının yüksek olduğu günleri belirleme ve bu günlerde ilişkiden kaçınarak gebeliğin önlenmesidir.

Modern yöntemlerin yaygınlaşmasından önce çiftlerin %25'i bu yöntemi tercih ederken günümüzde bu oran % 5'e kadar düşmüştür.

Etki mekanizması nasıldır ?
Bu yöntem kadının hormonal dengesindeki değişikliklere bağlı olarak ortaya çıkan vücut ısısı artışı, akıntı miktar ve şeklindeki artış, yumurtlama esnasında kadının ağrı duyması, adet düzeni belirli bir süre izlendikten sonra yumurtlama gününün tahmin edilmesi ile spermin dölleme yeteneğini koruma süresi de göz önüne alınarak cinsel ilişkiye ara vermek ya da ek bir korunma yöntemi uygulamak şeklindedir.

Hormonlu rahim içi araç

Şu anda yaygın olarak kullanılan T şeklindeki bakırlı rahim içi araçların iki önemli yan etkisi adet kanamasının %50 oranında artması ve kasık ağrısıdır. Bu iki yan etkiden bir tanesi veya her ikisinin birlikte görülmesine bağlı olarak kadınların %20’si aracı tekrar çıkarmak zorunda kalmaktadır.

Norplant (Deri içi implant yoluyla korunma)

İnsanlar yüzlerce yıldır, uzun etkili, güvenli, yan etkisi az, istenildiği anda bırakılabilen ve bırakıldığında doğurganlığın hemen geri döndüğü yöntemlerin hayalini kurdular. Bu konuda yapılan çalışmalar sonuçlandığında tüm kadın doğum çevrelerinde bir heyacan yaşandı. Yeni yöntemin adı norplanttı. Küçük bir cerrahi girişimle önkol içinde cilt altına yerleştirilen 6 adet kibrit çöpü şeklinde materyalden oluşan Norplant 5 yıl boyunca koruma sağlıyordu. Bu implantlar yavaş ancak sürekli olarak progesteron hormonu salgılayarak gebeliğe engel olurlar. Gerçekten de norplant konu ile ilgilenen pekçok kişinin heyecanlanmasına ve sevinmesine neden oldu. Fakat kullanım biraz yaygınlaşınca işin gerçekte tahmin edildiği gibi olmadığı ortaya çıktı. Uzun etkili olması, geri dönüşümleri gibi avantajları olan norplantın çok yüksek oranda adet düzensizliğine neden olduğu saptandı.

Korunmasız ilişki sonrasında korunma

Acil korunma, korunmasız veya yetersiz korunma ile gerçekleşen bir cinsel ilişkiden sonraki ilk günler içinde yöntem kullanarak istenmeyen gebeliklerin önlenmesidir.

Yöntemlerle ilgili seçenekleri şöyle değerlendirebiliriz:

1. Doğum Kontrol hapları

2. Rahim içi araçlar (spiral)

Korunmasız bir cinsel ilişkiden sonra ilk 72 saat içinde doğum kontrol haplarıyla ya da ilk beş gün içinde rahim içi araç uygulanmasıyla istenmeyen gebelikler önlenebilir.

Haplar ne kadar erken ve kullanım tarifine uygun alınırsa, gebeliği önleme olasılıkları o kadar artar. Hapların doğru kullanımıyla her dört gebelikten üçü önlenebilir. Cinsel birleşmeden sonra ilk 5 gün içinde kullanılan rahim içi araç, gebelikleri yüzde yüze yakın bir oranda önleyebilir.

KULLANMA YÖNTEMLERİ

Kadın prezervatifi

Erkeklerin kullandığı kondom (prezervatif) yanında, Amerika ve Avrupa'da birkaç yıldan beri kullanıma sunulmuş olan kadın prezervatifi artık yavaş yavaş Türkiye'de de yaygınlaşmaya başladı.

Erkek prezervatifi 100 yıllardan beri biliniyor ve lateks adı verilen yapı maddesinin ve nonoksinol-9 adlı spermisit (sperm öldürücü) maddenin keşfedilmesiyle gelişimini hemen hemen tamamlamış durumda. Ancak bildiğimiz bir gerçek var ki, erkeklerin önemli bir kısmı prezervatif kullanmayı sevmiyor. Ya takması zor geliyor, ya da ilişkinin "kalitesini düşürdüğü" iddia ediliyor. Böyle durumlarda cinsel yolla bulaşan hastalıklardan ve gebelikten korunma fırsatı ve özgürlüğü, bu iki durumun sonuçlarına kendisi katlanmak durumunda olmasına karşın, kadının elinden alınmış oluyor. İşte kadın prezervatifinin geliştirmesine motivasyon teşkil eden nokta da bu: kadına kendi insiyatifi altında koruma sağlamak.

Geri çekme yöntemi (Doğum kontrol yöntemi)

Günümüzde doğum kontrolünde pek çok yöntem kullanılmakta ancak her yıl çeşitli hatalar sonucu, doğum kontrolü başarısız olabilmektedir. Başlıca doğum kontrol yöntemleri ve hamilelik oluşturma riskleri şöyle özetlenebilir:

Geleneksel Yöntemler

Geri Çekme (Coitus interruptus)
Cinsel ilişkide erkeğin, cinsel organını boşalma sıvısının gelmesinden önce hazneden çıkararak, boşalma sıvısını hazne dışına boşaltmasıdır. Türkiye'de 100 çiftten yaklaşık 26'sı geri çekme yöntemi ile korunmaktadır. Bu yönteme rağmen hamile kalma riski %4-19 arasında değişmektedir.

Takvim Yöntemi
Çiftlerin doğurgan ve doğurgan olmayan günleri hesaplayarak, gebeliğin oluşabileceği günlerde ilişkiden kaçınmaları ve güvenli günlerden yararlanmaları esasına dayanır. Bu yönteme rağmen hamile kalma riski %7-25 arasında değişmektedir.

Modern Yöntemler

Spiral (Rahim İçi Araç)

İçeriği paylaş